Anasayfa Evlilik Psikolojisi Türkiye’de Evlilik Çeşitleri

Türkiye’de Evlilik Çeşitleri

Yazar: Psikolog Beyhan Budak

Bu başlık altında, ülkemizde gerçekleştirilen evliliklerin türlerine değineceğiz.Genel anlamda hepsi o kadar sık uygulanmamakla birlikte yaklaşık otuz çeşit evlilikten bahsedeceğiz.

1. Görücü Usulü Evlenme: Gelenekselliğin ağır bastığı yörelerde görülen bir evlenme türüdür. Kız seçme işi doğrudan doğruya evlenecek erkeğin annesi,babası ve diğer yakınları tarafından başlatılmaktadır.Gencin kızı beğenmesi yeterli değildir.Diğer aile bireylerinin de onayının alınması gerekebilir.

2. Kız Kaçırma: Ailelerin evliliğe kesin karşı çıkması durumunda kız kaçırma olayı gündeme gelir.Bu durum sosyoekonomik ve diğer sebeplerle en çok kız tarafının engellemesi ile ortaya çıkar.Bu engeller arasında en önemlisi kız tarafının başlık istemesinden dolayı olur.Erkek kızla anlaşarak kızı kaçırır.Kız kaçırmanın diğer bir şekli de kızın rızası olmadan zorla kaçırılmasıdır.Bu durum aileler arasında sürtüşmeye neden olmaktadır.

3. Başlık Parası Karşılığında Evlenme:Anadolu’nun birçok yerinde, evlenecek gencin kız tarafına ödediği paraya denir.Bu ödeme nakit para yanında;altın, ev, bahçe veya canlı hayvan olarak da gerçekleşmektedir.Doğu Anadolu bölgesinde başlığa “bedel” , “ağırlık” veya “ana hakkı” gibi isimlerde verilmektedir.

4. Oturak Alma Evlilik: Erkeğin kızı zorla kaçırması yanında, kızın bohçasını alarak oğlan evine gidip oturması durumu vardır ki buna bazı yörelerde “oturak alma” denilmektedir.

5. Başörtüsü Kaçırma Yoluyla Evlilik: Bu evlilikte kıza ait bir eşyanın kaçırılması, kızı kaçırmakla aynı tutulmaktadır.Yerel adı “dezmal kaçırması” olan bu adete göre, kızın başörtüsü delikanlı tarafından zorla kaçırılırsa, başörtüsü kaçırılan kızın iffeti bozulmuş sayılır.Oğlanın annesi kız tarafıyla anlaşmak zorundadır.Aksi takdirde kan dökülmeleri kaçınılmaz olur.

6. Beşik Kertme Evliliği:Temelinde sosyoekonomik ve psikolojik etmenlerin yattığı bu tür evlenme, birbirini çok seven eş-dost, komşu veya akrabaların çocukları henüz beşikte iken, beşiklerine birer işaret koyarak kız ve oğlanın haberi olmadan nişanı gerçekleştirirler.

7. Tay Geldi Evlilik: Dul bir kadının eski kocasından olan çocuklarını alarak dul bir erkekle ya da dul bir erkeğin eski karısından olan çocuklarını alarak dul bir kadınla yaşamasından doğan evliliktir.

8. Kuma Getirme Evliliği: Cumhuriyetten önce, karısı kısır olan ya da erkek çocuğu doğuramayan kadının üstüne erkek yeniden evlenirdi.Bu adet Doğu ve Güneydoğuda halen devam etmektedir.

9. Berdel Evliliği: Başlık sorununu ve yükümlülüğünü ortadan kaldıran bu tür evlilikte, hem kızı hem oğlu bulunan iki ailenin karşılıklı olarak hem kızlarını hem de oğullarını evlendirmeleridir.

10. Kepir(Yaban Değişimi) Evliliği: Zor kullanılarak gerçekleştirilen bir evlilik biçimidir.Evlenmek için yeteri kadar parası olmayan iki arkadaş, kız kardeşlerini kendi aralarında değiştirirler.Kimsenin haberi olmadan kız kardeşlerini ıssız bir yere götürüp kızlara zorla sahip olurlar.Böylece kendi aralarında gerçekleşmiş olur.

11. Ölen Kardeşiyle Evlenme: Törelerden kaynaklana bu evlilik biçimi “namusu başkalarına kaptırmamak” gibi bir anlayışla gerçekleştirilmektedir.

12. Baldızla Evlilik: Eşinin ölümünden sonra dul kalan kocanın, eşinin kız kardeşi ile evlenmesidir.

13. İçgüveyi evliliği: Erkek çocuğu olmayan, ekonomik durumu iyi bazı aileler kızı dışarı vermek yerine, damadı eve almaktadır.

14. Yetim Evliliği: Anne ve babası ölmüş, kardeşleri olmayan bir delikanlı veya kızın ileride kimsesiz kalmaması için, yakın akrabalarından biriyle evlendirilmesidir.

15. Yakın Akraba Evliliği: Bu evlenme biçiminde amaç mirasın bölünmemesi ve yakın akraba ve kardeş çocuklarının yaşlılık döneminde kayın valide ve kayınpedere bakmaları içindir.

16. Oldu Bitti Evlilik:Kızın erkeğin zayıf tarafını yakalayarak onunla ilişkiye girmesi sonucu oluşur.

17. Para Karşılığında Evlilik: İlköğretim çağındaki çocukların okula gönderilmeyerek veya okuldan alınarak para karşılığı evlendirilmesidir.

18. Kan Parası Karşılığı Olarak Evlenme: Öldürülen kişinin kan bedeli olarak para, altın, ev, tarla yanında kız da verilmesidir.

19. Öç Alma Karşılığı Evlenme: Kan davası bulunan ailelerin karşılıklı olarak birbirlerinden kız kaçırması biçiminde olmaktadır.

20. Çok Eşli Evlilik: Eğitim düzeyi düşük kırsal kesimlerde kadının hakkını hiçe sayan evliliktir.

21. Anlaşmalı Evlilik: Dul kadın veya erkeğin yaşlılık döneminde gerçekleştirdikleri bir evlenme biçimidir.

22. Hileli Evlilik: Sigorta veya bağkurdan emekli olan yaşlı erkeklerin dul olanlarının maaşlarının öldükten sonra bir yakını tarafından alınması için başvurulan evlilik biçimidir.

23. Rastlantı evliliği: Bir rastlantı sonucu karşılaşan çiftlerin birbirlerini yeterince tanımadan evlenmeye karar vermeleridir.Çoğu boşanma ile sonuçlanır.

24. İlan yoluyla Evlenme: Çeşitli iletişim araçlarına ilan vererek, birleşenler bazen bir kurumun desteğiyle bir araya gelerek evlenme biçimidir.

25. Tercihli Evlilik:
Görücü usulü evlilikle benzerdir, farklı olan yönü kız ve erkeğin aynı çevreden olmaları ve birbirlerini önceden tanımalarıdır.

26. Yabancı İle Evlilik: Yurtdışında görev yapan ya da çalışanların kız alması veya vermesidir.

27. Farklı Mezhep Evliliği: Farklı din veya mezhepten olan çiftlerin bir araya gelerek evlenmesidir.

28. Muta Evliliği: Geçici bir süre için yapılan evliliktir.Türkiye’de bazı çevrelerde görülmektedir.

BU YAZILARA DA GÖZ ATABİLİRSİNİZ

Yorumunuzu Bekliyoruz !