Toplumda “Psikopat” diye tanımlanan kiÅŸilerin dahil olduÄŸu bir kiÅŸilik bozukluÄŸudur. Antisosyal kiÅŸilik bozukluÄŸu 15 yaşından beri süregelen ve yetiÅŸkinlikte devam eden, yaygın olarak birçok davranışı ile toplumsal yasalara ters düşen, suç sayılan davranışlar gösteren kiÅŸiler bu tanıya girerler.Bu kiÅŸiler çocukluk çağında da yalancılık, hırsızlık, evden kaçma, kavgacılık davranışı göstermiÅŸ kiÅŸilerdir.Çocukluk çağında davranım bozukluÄŸu tanısı alan bu kiÅŸilere 18 yaşından sonra antisososyal kiÅŸilik bozukluÄŸu tanısı konur.YetiÅŸkin yaÅŸta da süren antisosyal (psikopat) davranışlar nedeniyle bu kiÅŸiler sık sık karakollara düşerler, tutuklanırlar.Gördükleri cezalardan, deneyimlerden ders almazlar.

Antisosyal Kişilik Bozukluğunun Özellikleri

• Tutuklanması için zemin hazırlayan eylemlerde tekrar tekrar bulunmakla belirli, yasalara uygun toplumsal davranış biçimine ayak uyduramama,

• Sürekli yalan söyleme, takma isimler kullanma ya da kiÅŸisel çıkarı, zevki için baÅŸkalarını atlatma ile belirli dürüst olmayan tutum,
• Dürtüsellik (dürtülere hakim olamama) ya da gelecek için planlar yapmama,
• Yineleyen kavga dövüşler ya da saldırılarda belirli olmak üzere sinirlilik ve saldırganlık,
• Kendisinin ya da baÅŸkalarının güvenliÄŸi konusunda umursamazlık,
• Bir iÅŸi sürekli götürememe ya da ekonomik sorumluluklarını tekrar tekrar yerine getirmeme ile belirli sürekli bir sorumsuzluk,
• BaÅŸkasına zarar vermiÅŸ, kötü davranmış ya da baÅŸkasından bir ÅŸey çalmış olmasına karşı ilgisiz olma ya da yaptıklarına kendince mantıklı açıklamalar getirme ile belirli olmak üzere vicdan azabı çekmeme.
• Yukarıda sayılan maddelerden en az üçünün olması, 15 yaşından beri sürmekte olması halinde kiÅŸide antisosyal (psikopat) kiÅŸilik bozukluÄŸundan bahsedilebilir.

Antisosyal kişiler, kavgacılık, sahtecilik, hırsızlık, alkol ve başka uyuşturucu maddelere, kumara düşkünlük, toplum içinde ve aile yaşamında çeşitli sorumsuz davranış örnekleri gösterirler.Sürekli ve tutarlı ilişkiler kuramazlar.Kurdukları ilişkilerde kısa sürede aldatıcı olabilirler.Süperego gelişmemiş gibidir; genellikle suçluluk duygusu duymazlar.Pişmanlıkları olsa bile yüzeysel ve geçicidir.Bir başka deyişle kendini içten yargılama, özdenetim zayıftır ya da hiç yoktur.Dış dünyadan gelen engel ve yargılara aldırmazlar; sanki dürtüsel doyum ve haz almak her şeyin üstündedir.

Zeki ve yetenekli olsalar bile uçarı tutumları, dalgacılık, sorumsuzluk ve başka hevesler yüzünden bir işte uzun süre kalamazlar.

Kişilerarası ilişkilerinde, başlangıçta girişken, canlı, ilgili ve bilgili gibi görünebilirler; fakat bencil ve sorumsuz davranışlar yüzünden ilişkiler kısa sürede kopar.Kendilerini haklı çıkartmak için mantıklı sebepler bulmaya çalışırlar.

Bu hızlı ve uçarı yaşam 30-35 yaşlarında duraklar fakat bencillik ve sorumsuzluk devam eder.

Antisosyal (Sosyopat, Psikopat) KiÅŸilik BozukluÄŸunun Nedenleri

• Çocuklukta beyin disfonksiyonu, dikkat eksikliÄŸi ve hiperaktivite bozukluÄŸu gösterenlerde antisosyal kiÅŸilik bozukluÄŸu riski daha yüksektir.
• Karışık bir ev ortamında büyüyen çocuklarda görülme ihtimali daha yüksektir.
• YaÅŸamının ilk 5 yılında annesinden ayrı kalana çocuklarda sosyopati görülme ihtimali daha yüksektir.
• Yapılan araÅŸtırmalar antisosyal kiÅŸilik bozukluÄŸunda genetik geçiÅŸlerin de etkili olduÄŸunu göstermektedir.
• Antisosyal kiÅŸilik bozukluÄŸu bulunan bir ailede erkek çocuklarda antisosyal kiÅŸilik bozukluÄŸu ve uyuÅŸturucu madde bağımlılığı; kız çocuklarda ise somatizasyon bozukluÄŸu riski yüksektir.

Antisosyal KiÅŸilik BozukluÄŸu Tedavisi

Kişilik bozukluğu olanlar genellikle tedavi için başvurmazlar.Antisosyal kişilik özellikleri gösterenler çoğu kez su işlemiş olma nedeni ile ruh hekimine bir değerlendirme ve tedavi için gönderilirler.Yakınmaları kendilerine değil, çevrelerine yönelik olduğundan tedaviye başvurmak için nedenleri yoktur.

Ancak başı sıklıkla derde giren, başarısız ve mutsuz olan ya da başka bir bozukluk belirtisi de bulunan (alkole düşkünlük, nevrotik belirtiler, cinsel sorunlar, aile geçimsizliği gibi) kişiler tedaviye başvurabilirler.

Kişilik bozukluklarının tedavisi çoğunlukla çok zordur.Bazı ilaçların antisosyal kişilik bozukluğunun tedavisinde etkili olacağı bildirilmiştir.

Ayrınıtlı Bilgi İçin Psikolog Beyhan Budak
E-Posta: beyhanbudak@gmail.com

Kaynaklar:

1. Ruh Sağlığı ve Bozuklukları, Prof. Dr. Orhan Öztürk,2004

2. DSM IV-TR Tanıl Ölçütleri Başvuru El Kitabı,Amerikan Psikiyatri Birliği

Psikolog Beyhan Budak Sayfasını Görüntüle      RSS ile Abonelik