Yeni Medeni Kanun’un yürürlüğe girmesinin ardından, bu kanunla paralellik gösteren  Aile Mahkemelerinin Kuruluş ve Yargılama Usullerine Dair Kanun 09.01.2003 tarihinde kabul edilerek yürürlüğe girdi. Bu kanunun amacı, aile hukukundan doğan dava ve işleri görmek üzere kurulan aile mahkemelerinin kuruluş, görev ve yargılama usullerini düzenlemektir.

Bu kanun ile öncelikle davaya bakan hakim yönünden önemli değişiklikler getirilmiş ve aile mahkemeleri hakimlerinin, evli, çocuk sahibi ve otuz yaşını doldurmuş olması koşulu getirilmiştir. Ayrıca aile mahkemesinde görevlendirilecek hakimin  tercihen aile hukuku alanında lisansüstü eğitim yapmış olması aranmıştır. Böylece hakimin evli ve çocuk sahibi olmasının, eşler arasındaki uyuşmazlığın çözümünü kolaylaştıracağı düşünülmüştür.

Yine bu kanun ile getirilen önemli bir değişiklik de, her aile mahkemesine uzman olarak psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacının atanmasıdır. Bu uzmanlar, davanın esasına girilmeden önce veya davanın görülmesi sırasında, mahkemece istenen konular hakkında taraflar arasında uyuşmazlık nedenlerine ilişkin araştırma ve inceleme yaparak sonucu bildirir. Ayrıca mahkemenin gerekli gördüğü hallerde duruşmada hazır bulunur ve görüş bildirir. Yine bu uzmanların da tercihen evli, çocuk sahibi ve otuz yaşını doldurmuş olması aranır. Aile mahkemeleri bünyesinde uzmanların yer alması olumlu bir düzenleme olmakla birlikte zaten davaların iş yoğunluğu nedeni ile uzadığı ülkemizde, davaların biraz daha uzaması sonucunu doğuracaktır.

Aile mahkemeleri kanunu ile getirilen belki en önemli değişiklik hakimin tarafları sulhe teşvik etmesidir. Buna göre aile mahkemeleri, önlerine gelen dava ve işlerin özelliklerine göre, esasa girmeden önce, aile içindeki karşılıklı sevgi, saygı ve hoşgörünün korunması bakımından eşlerin ve çocukların karşı karşıya oldukları sorunları tespit ederek bunların sulh yoluyla çözümünü, gerektiğinde uzmanlardan da yararlanarak teşvik eder. Yani hakim öncelikle davanın esası ile ilgili işlemleri yapmadan önce, sorunları tespit ederek anlaşma yoluyla çözüm sağlamaya çalışır. Bu mümkün olmadığı takdirde yargılamaya devam olunur.

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi ülkemizde davalar, adalet sistemindeki pek çok aksaklıklar nedeni ile uzamakta ve kısa sürede sonuca bağlanamamaktadır. Hal böyleyken hakimin davanın esasına girmeden önce sorunu tespit etmesi ve anlaşma yoluyla çözüm üretmeye çalışması, davanın daha da uzamasına neden olacaktır. Bu nedenle şu anda uygulamada çoğu aile mahkemesince, tarafları sulhe teşvik hakimin taraflara sulh imkanı olup olmadığını sorması ve bunu duruşma zaptına geçirmesi şeklinde gerçekleşmektedir.

Yine bu kanun ile Ailenin Korunmasına Dair Kanun’un birinci maddesinde yer alan “Sulh Hakimi” ibaresi, “Aile Mahkemesi Hakimi” olarak değiştirilmiştir. Böylece aile hukuku alanında iki ayrı görevli mahkeme ortadan kaldırılarak, Ailenin Korunması Kanunu’ndan yararlanmak isteyenlerin de aile mahkemelerine başvurması sağlanmıştır.

Aile içi ilişkilerden kaynaklanan sorunların çözümü özel bir yargılamayı zorunlu kılmaktadır. Bu sebeple aile mahkemelerinin uzmanlık mahkemesi olması ve yine sorunların çözümünde uzmanlardan yararlanılması açısından olumlu bir düzenlemedir. Ancak bu uzman mahkemeler davaların uzamasına neden olmamalıdır. Davaların geç sonuçlanması yargı sistemi ile ilgili genel bir sorun olmakla birlikte, aile mahkemelerinde konu aile ve aile bireyleri ile ilgili sorunlar olduğundan çıkarılacak yönetmeliklerle karşılaşılabilecekler sorunlarla ilgili düzenlemeler yapılmalıdır.

Avukat Ayça Özdoğan

Avukat Ayça Özdoğan Sayfasını Görüntüle      RSS ile Abonelik